Yedek ve Tarayıcı
Bilgisayar Diskini Boşaltma ve Temizleme
Disk doluyor. Windows uyarı veriyor, güncelleme kurulamıyor, program açılırken donuyor. Klasörlere bakıyorsunuz, ortada silinecek bir şey görünmüyor. Alan bir yere gitmiş ama nereye gittiği belli değil.
Bu durumun sebebi genelde tek bir dev dosya değildir. Yıllar içinde birikmiş geçici dosyalar, eski güncelleme yedekleri, indirilenler klasörü, tarayıcı önbelleği ve unutulmuş program kurulumları toplamda onlarca gigabayt tutar. Aşağıda disk temizleme işini sırayla, en güvenli adımdan en riskli adıma doğru anlatıyorum.
Önce Neyin Yer Kapladığını Görün
Kör silme yapmayın. İlk iş harcamayı ölçmek:
- Windows Ayarlar > Sistem > Depolama: Kategori bazlı döküm verir. Uygulamalar, geçici dosyalar, belgeler ayrı ayrı görünür.
- Klasör boyutu kontrolü: Dosya Gezgini'nde bir klasöre sağ tıklayıp Özellikler'e bakmak yeterli. Yavaş ama kesin.
- Görselleştirme araçları: WinDirStat veya TreeSize Free gibi programlar diski harita gibi çizer. Nerede 20 GB'lık bir yığın olduğunu saniyeler içinde gösterir. Bu tür programları indirirken güvenilir kaynak seçimine dikkat edin; yazılım indirme alanlarında paketlenmiş ek kurulumlar sık görülür.
Ölçüm sonrası genelde şu üç zanlıdan biri çıkar: İndirilenler klasörü, oyun kurulumları, video dosyaları.
Güvenli Kazanç: Sistemin Kendi Araçları
1. Depolama Duyarlılığı (Storage Sense)
Ayarlar > Sistem > Depolama içinde açılır. Otomatik olarak geri dönüşüm kutusunu ve geçici dosyaları belirli aralıklarla temizler. Bir kere ayarlayın, unutun. Önerilen yapılandırma:
- Geri dönüşüm kutusu: 30 günden eski dosyaları sil
- İndirilenler klasörü: Asla (buraya dokundurmayın, önemli dosyalar kaybolur)
2. Geçici Dosyalar
Depolama ekranındaki "Geçici dosyalar" bölümüne girin. Karşınıza işaretlenebilir bir liste gelir:
- Windows Update Temizliği: Genelde en büyük kalem. Güncelleme sonrası artık dosyalar.
- Teslim Alma İyileştirmesi dosyaları: Silinebilir, sorun çıkmaz.
- Küçük resim önbelleği: Silinir, sistem yeniden oluşturur.
- Önceki Windows kurulumu (Windows.old): 15–30 GB olabilir. Ama silerseniz eski sürüme geri dönemezsiniz. Yeni güncellemeden en az iki hafta sonra silin.
3. Klasik Disk Temizleme
Başlat'a cleanmgr yazın. Eski ama işlevsel. "Sistem dosyalarını temizle" düğmesine basmayı atlamayın; asıl büyük kalemler o düğmeden sonra listeye ekleniyor.
Yöntemlerin Karşılaştırması
| Yöntem | Tipik Kazanç | Risk | Kime uygun |
|---|
| Depolama Duyarlılığı | 1–5 GB, sürekli | Çok düşük | Herkes |
| Geçici dosyalar listesi | 3–15 GB | Düşük | Herkes |
| Windows.old silme | 15–30 GB | Orta (geri dönüş kapanır) | Sistemi stabil çalışanlar |
| Program kaldırma | Değişken | Düşük | Uzun süredir format atmayanlar |
| Hazırda bekletme dosyası kapatma | RAM kadar (8–32 GB) | Orta (özellik kaybolur) | Küçük SSD sahipleri |
| Üçüncü parti temizleyiciler | 1–4 GB | Orta-yüksek | Deneyimli kullanıcı |
| Kayıt defteri temizleme | Neredeyse sıfır | Yüksek | Kimseye |
Tablodaki son iki satır önemli. Kayıt defteri temizliği alan kazandırmaz, buna karşılık sistemi bozma potansiyeli taşır. "Tek tuşla hızlandır" vaat eden araçlardan uzak durun.
Elle Yapılacak Temizlik
- İndirilenler klasörünü tarihe göre sıralayın. Bir yıldan eski kurulum dosyalarını silin. Setup dosyaları tekrar indirilebilir.
- Kullanılmayan programları kaldırın. Ayarlar > Uygulamalar listesini boyuta göre sıralayın. Kaldırma sonrası artık klasörler kalabilir; izleri tamamen silmek için ayrı bir yöntem izlemek gerekir.
- Tarayıcı önbelleğini boşaltın. Her tarayıcı 1–2 GB tutabilir. Gizlilik ayarlarını gözden geçirirken bunu da yapın.
- Oyun platformlarını kontrol edin. Steam, Epic ve benzeri kütüphanelerde bitirilmiş oyunlar dururken 50 GB'lar buhar olur.
- Yinelenen medyayı ayıklayın. Telefondan bilgisayara birden fazla kez aktarılmış fotoğraf klasörleri klasik sorundur.
- Geri dönüşüm kutusunu boşaltın. Silmek yetmez, kutu da doludur.
Küçük SSD'ler İçin Ek Hamleler
- Hazırda bekletme kapatma: Yönetici komut isteminde powercfg /h off. RAM boyutunda alan açar. Dizüstünde hazırda bekletmeyi kullanıyorsanız yapmayın.
- Sistem koruması boyutu: Geri yükleme noktaları için ayrılan alanı %5'e çekin. Tamamen kapatmayın.
- Kullanıcı klasörlerini taşıma: Belgeler, Resimler ve İndirilenler klasörlerinin konumunu ikinci diske alabilirsiniz. Klasöre sağ tık > Özellikler > Konum > Taşı.
- OneDrive isteğe bağlı dosyalar: Bulut dosyalarını yer