Yedek ve Tarayıcı

Yazılım İndir Alanlarından Güvenli Seçim Yapma

Bir program indirmek istiyorsun. Arama motoruna adını yazıyorsun. İlk çıkan sonuca tıklıyorsun. İndirdiğin dosya çalışıyor, ama yanında tarayıcı araç çubuğu, bilinmeyen bir "sistem hızlandırıcı" ve reklam yazılımı da geliyor. Tanıdık geldi mi?

Sorun genelde programda değil, programı aldığın yerde. Aynı yazılımın onlarca farklı kopyası internette dolaşır. Bazıları orijinaldir, bazıları içine ek yükler enjekte edilmiş sürümlerdir. Güvenli yazılım indirme alışkanlığı, aslında birkaç basit kontrol adımından oluşur.

Riskin nereden geldiğini anlamak

Kötü amaçlı yazılım bilgisayara kendiliğinden girmez. Genelde sen davet edersin. En sık görülen yollar:

Kaynak seçeneklerinin karşılaştırması

Aynı programı beş farklı yerden bulabilirsin. Hepsi eşit değil.

Kaynak Güvenilirlik Artısı Dikkat edilecek
Geliştiricinin resmi sitesi En yüksek Güncel sürüm, doğrulama bilgisi, sürüm notları Alan adını doğru yazdığından emin ol
İşletim sisteminin mağazası (Microsoft Store, Mac App Store) Yüksek İmzalı paketler, kolay kaldırma Her program mağazada olmayabilir
Paket yöneticileri (winget, Homebrew, Linux depoları) Yüksek Tek komutla kurulum ve güncelleme Komut satırına alışmak gerekir
Açık kaynak proje sayfaları (sürüm/release bölümü) Yüksek Kaynak kodu ve hash değerleri erkişilebilir Doğru projeyi bulmak, kopya depolara düşmemek
Toplu indirme portalları Değişken Eski sürümleri bulmak kolay Kendi yükleyicisini ekleyebilir, sürüm eski olabilir
Forum, Telegram, torrent, "crack" siteleri Düşük Dosyanın içinde ne olduğu belirsiz

İndirmeden önce yapılacak kontroller

  1. Programın gerçek adını doğrula. Wikipedia sayfası veya proje deposu, resmi adresi genelde net verir. Reklamdan değil, bu bilgiden yola çık.
  2. Adres çubuğunu oku. "vlc-download-free-tr.net" gibi ekleri olan adresler şüphelidir. HTTPS varlığı tek başına güven işareti değildir; kötü siteler de sertifika alabilir.
  3. Dosya boyutuna bak. Bilinen bir ofis programı 2 MB olmaz. 700 KB'lık bir "yükleyici", büyük olasılıkla indirmeyi sonradan yapan bir sarmalayıcıdır.
  4. Uzantıyı kontrol et. Beklediğin .exe, .msi, .dmg veya .zip mi? .scr, .bat, .js, .vbs dosyaları kurulum dosyası değildir.
  5. Çift uzantıya dikkat et. "kurulum.pdf.exe" klasik bir tuzaktır. Windows'ta bilinen uzantıları göstermeyi açık tut.

İndirdikten sonra: doğrulama

Kurulum sırasında

Şüpheli bir şey kurduysan

  1. İnternet bağlantısını kes.
  2. Program listesinden kaldır, sonra artıkları temizle. Uygulamaları tamamen silme yöntemleri bu aşamada işine yarar.
  3. T